Thằng Nghiện.

g tháng 8 vàng óng. Nắng trải dài cả khu xóm chợ, lấp lánh đến chói mắt trong lòng con sông trước quán. Nắng chiếu xiên qua những tấm phên thành những đốm tròn trải đều xung quanh nhà. Dưới nền đất, thằng Tô khẽ cựa mình, nó bị đánh thức bởi tiếng nói chuyện râm ran ngoài quán. Mãi tảng sáng nó mới ngủ được, những vết thâm dưới con mắt đỏ ngầu khiến cho khuôn mặt vốn dĩ đã đen nhẻm trông lại càng xám xịt. Tô vỗ từng vụm nước lên mặt, ngáp ngắn ngáp dài chuẩn bị đi làm.

Cái quán hôm nay đông hơn mọi ngày, cả hàng ghế đều có khách chưa kể còn mấy bà chít khăn kín mít ngồi trên đôi quang gánh cạnh gốc tre. Trên hai cái ghế đầu là hai tay xe ôm trong xóm, ngày nào cũng ngồi ở đây đợi khách qua đò. Kế bên là người đàn ông đội cái mũ lá to bành, bà ngồi bên cạnh cầm cái nón đang phe phẩy quạt. Nhác qua cũng biết, bọn họ đều là những người đi buôn. Tiếng mấy bà chợ búa nghe thấy rõ.

Trông thấy Tô, ông Sáu tươi cười:

- Mày dậy rồi đấy à? Thế hôm nay có ăn cơm ở nhà không để tao biết đường nấu cơm.

Theo sau giọng của ông Sáu là từng ấy cái nhìn của từng ấy con người trong quán quay sang nhòm Tô, từ chân đến đầu. Tô cười ngượng, nó đảo con mắt quanh một lượt ý như chào hỏi.

- Hôm nay cháu đi cả ngày, tối mới về. Ông cứ ăn cơm trưa không phải phần cháu.

Người đàn bà trung tuổi cạnh mấy ông xe ôm tò mò.

- Cháu ông à? Sao giờ tôi mới thấy?

Ông Sáu đỡ lấy cái ấm trà. Rót từ từ vào mấy cái cốc, móm mém trả lời.

- Cháu tôi đấy, bà mới đến trong khi đó, nó lại đi làm suốt, không gặp là phải.

- Có vẻ hơi gầy, nhưng cái mặt cũng không đến nỗi nào. Thế nó bao nhiêu tuổi rồi hả ông?

- 16 bà à.

Mấy bà ngồi kế bên khóm tre lúc nãy chít khăn kín mít giờ cũng tháo khăn ra góp chuyện.

- Đấy, trông cu cậu hiền lành thế, chứ như mấy thằng hôm qua đấy, cũng chạc tuổi này này, thế mà nghiện cả lũ đấy.

- Tôi biết ngay con nhà ông Phất nó bị nghiện, cái hôm tôi đi làm về bắt gặp nó lén lút ở đầu ngõ, thấy tôi nó cứ lấm la lấm lét. Gớm, giờ thì sáng mắt ra chưa, suốt ngày khoe con giờ biết giấu mặt vào đâu.

- Bà nói tôi mới nhớ, cái hôm đàn gà nhà tôi mất đấy, tôi chửi ra chửi vào thế mà thằng con nhà ông Phất cười sặc sụa, không cái ngữ nó lấy thì tôi cũng bé lại.

- Mấy bà mất thế thì to tát gì, cái xe máy cũ rích của tôi kia kìa, tiền mua khoá còn đắt hơn cả tiền mua xe, mà rõ ràng đã khoá cẩn thận mà lúc ra cũng mất cái lốp. Mẹ chúng nó chứ, cái lốp nó cũng lấy.

- Cái ngữ nghiện thì chúng nó đốn bạt lắm, lần sau tôi với ông chờ khách thì để ý tới con xe vậy, cứ thế này thì có mà đói cả lũ.

Tô cứ đứng trơ người, nó nuốt trọn từng lời của từng người khách trước quán. Nó biết là nó không nên ở lại lâu, Tô đưa mắt chào ông Sáu thì thấy ông xua xua tay ý bảo cứ đi đi. Vậy là nó thủng thẳng đi.

Câu chuyện của những người buôn vừa rồi vẫn lởn vởn đâu đó trong tâm trí Tô. Có lẽ trong mắt họ- những người không nghiện - thì những thằng nghiện - như nó - là những kẻ khốn nạn nhất mà họ đã gặp.

Nghiện - còn khốn nạn hơn cả trộm cướp vì những thằng nghiện không những nghiện mà còn cướp giật. Nghiện còn khốn nạn hơn cả thằng giết người, vì có những thằng nghiện cầm dao giết người để lấy tiền mua thuốc.

Nghiện thuộc loại khốn nạn nhất trong những loại khốn nạn, nghiện người ta khinh, nghiện người ta xua đuổi, nghiện người ta dè bỉu... Chao ôi, nghiện thật đốn bạt.

Chưa bao giờ Tô thấy ghét cái quá khứ nghiện ngập của nó đến như thế. Nhưng nó cũng ngẩng mặt mà đi thẳng hơn bất cứ thằng nghiện nào. Ừ thì nó nghiện đấy, nhưng nó đâu có đi ăn cắp, đâu giết người, nó nghiện nhưng nó nào có lôi kéo đứa nào nghiện theo nó, nó nghiện nhưng...hơn hết nó đã muốn cai nghiện.

Tô nhặt một hòn đá ven đường ném mạnh xuống con sông, âm thanh hòn đá rơi xuống vọng lại nghe thật chua xót. Chua xót hệt như cái định kiến của những con người trong xóm chợ này, đã là nghiện thì đều là những kẻ đốn mạt, chẳng ngoại trừ thằng nào. Chẳng cần quan tâm mày là ai? Mày là đứa nào? Vì sao mày nghiện? Hoàn cảnh mày ra sao?. Nghiện là những đưa đốn bạt, chỉ vậy thôi.

Bất giác trong tâm trí Tô hiện lên nụ cười hiền hậu có chút tự hào của ông Sáu khi ông nói nó là cháu của mình với người đàn bà nọ. Trong đôi mắt hơi đục ấy, rõ ràng nó thấy ánh lên niềm hạnh phúc gia đình, cái mà nó đang nhớ nhung và chỉ một dấu hiệu nhỏ thôi là nó cũng có thể nhận ra. Ông Sáu đã coi nó là người thân? Cũng đúng thôi, không là người thân thì sao lại đối xử với nó như vậy, cho nó ăn, cho nó ở, giúp nó cai nghiện, cho nó việc làm...Làm gì có ai tốt với ta như thế mà không toan tính ngoại trừ gia đình của chúng ta? Tô nhớ đã có lần mẹ nó đã từng nói: Trên đời này chẳng có bữa ăn nào miễn phí cả, người duy nhất mà con có thể lấy đi của họ mà họ không đòi lại chỉ có thể là gia đình của con mà thôi. Mẹ nói đúng, người duy nhất cho nó mà không toan tính chỉ có thể là gia đình của nó, và ông