Làm dâu bản Bơn

a mà họ muốn ông hãy từ từ, ít nhất phải để tang bà Kìn được một năm đã, Hương những tưởng ông Kìn là một người truyền thống thì ít nhất sẽ theo tục lệ truyền thống là phải để tang vợ ít nhất ba năm. Thế mà chưa đầy ba tháng ông đã đòi đi lấy vợ mới. Luật tục là do con người sáng tạo ra nên con người ta cũng có quyền xóa bỏ nó, sáu tháng sau ông Kìn đi lấy vợ mới. Ông lấy bà Bín người bản bên, là gái già kém ông hai mươi tám tuổi. Bà này ở với em chồng, do tính tình hồi trẻ chanh chua, lười nhác nên mãi chưa có chồng, tuy vậy gia đình bà này vẫn làm cao lắm. Vợ chồng em trai bà Bín yêu cầu sính lễ là hai triệu bạc, một con bò cái, một vòng tay vàng cho bà Bín và một thủa ruộng nhỏ cho gia đình em trai bà vì đã có công "phụng dưỡng" bà. Ngược lại của hồi môn bà Bĩn đem về nhà chồng là hai bộ chăn gối tự dệt, một cái xe đạp và một ít quần áo. Hương bảo chồng, có nhất thiết phải để cho ông lấy một người tham lam như thế không, Pản nghĩ ngợi một lúc rồi bảo vợ, đó cũng là tục lệ, ông lấy ai cũng phải vậy thôi vấn đề là nhiều hay ít.

Người bản bảo Hương sướng vì không phải mất nhiều của hồi môn khi về nhà chồng, bố cô lại còn được nhiều sính lễ từ nhà trai nữa. Chuyện đó thực ra không chính xác như người ta đồn đoán nhưng chẳng ai trong cuộc buồn giải thích. Để lấy được Hương, nhà Pản mất một con bò, ba con lợn nái to, mấy chục con gà và chục yến cá, gạo nếp, rượu để làm đám cưới bên nhà vợ. Đó là tục lệ của người Thái, chứ gia đình Hương không hề bắt buộc. Quà cho riêng Hương là bộ trang sức bạc trong đó có mấy thứ vòng bạc cổ, Hương chẳng bao giờ đeo. Nhà Pản vẫn biếu bố Hương một món tiền lớn dù ông không nhận, không thách cưới. Sau này Hương đã trả lại nhà chồng bằng cách lấy tiền lương giáo viên của mình bù đắp vào những khoản chi tiêu trong gia đình. Bố cô còn cho cô một miếng đất đủ xây nhà ở ngoài thị trấn, phòng khi cô không chịu được cuộc sống ở bản Bơn thì ra đó mà ở, chỗ đất ấy có giá cũng bằng mấy quả đồi của nhà Pản. Nhiều người bản Bơn luôn gắn liền chuyện hôn nhân với vật chất nhưng Hương lấy Pản là vì tình yêu tha thiết anh dành cho cô nên vật chất với họ không quan trọng, chỉ là phong tục nên tuân theo. Pản và bố mẹ chồng của Hương cũng biết điều ấy, nên với họ dù cô có về nhà chồng tay không cũng chẳng ai nói gì. Lấy được cô dâu tài giỏi, xinh đẹp như cô đâu dễ gì, mà nếu cô không đồng ý lấy Pản chắc anh chết lâu rồi. Pản thấy ngại vợ chuyện ông nội mình lắm, anh cứ sợ vợ bỏ nhà đi vì chuyện của ông. Cũng may khi lấy vợ xong ông Kìn không cần con cháu lên ở cùng nữa, mọi người cũng muốn ông với vợ thoải mái nên để ông trên nhà trên một mình. Vài ngày sau khi lấy vợ thấy ông Kìn tươi tỉnh hẳn, ông lại bắt đầu đi chăn dê, làm vườn... Những tưởng mọi chuyện từ đó sẽ thuận buồm xuôi gió, ai ngờ hai mươi ngày sau bà Bín bỏ về nhà và không trở lại nữa. Nhà bà đem trả lại ông Kìn hai triệu và thủa ruộng, còn những thứ khác họ giữ hết cả, mẹ chồng Hương vẫn sang đòi nốt con bò cũng may được mà không xảy ra xô xát gì. Mọi người gặng hỏi nhưng ông Kìn không nói gì nhiều, ông chỉ bảo bà Bín lười nhác nên đuổi về thôi.

Ông Kìn bỏ vợ Hương là người lo lắng nhất, cô sợ lại phải theo chồng lên ở cùng ông nội để cho ông... đỡ buồn, vì cả nhà chỉ còn có hai vợ chồng cô. Vợ chồng anh chị bên chồng đều đã có nhà riêng cả, mà tính ông lại như thế nên cũng chẳng ai dám lên ở. Hương chưa hết lo thì nghe đâu đã có người lên ở cùng ông rồi. Ông Kìn chẳng cần phải đi tìm kiếm đâu xa, nghe đâu người đàn bà này tự tìm đến với ông khi biết ông đang muốn tìm người cùng chung sống. Cả họ Cà Mảy như nháo nhác lên khi nhận được tin này, mọi người vào cuộc điều tra về lí lịch của người đàn bà kia. Người phụ nữ này đã hai đời chồng, toàn bị chồng bỏ cả, bà ta sống bằng nghề hái thuốc, cũng là người cùng xã. Sau vài buổi họp gia đình mọi người nhất trí cho ông Kìn sống cùng bà ta ở nhà trên vì ông Kìn ưng, bà kia cũng ưng hai bên ưng nhau rồi thì cứ thế mà sống, đám con cháu cũng mệt mỏi vì ông lắm rồi.

Dù vậy ông Kìn vẫn có vẻ chưa được hài lòng, ông ậm ừ ám chỉ chuyện đám cưới, con cháu ông im lặng nhìn nhau. Hồi trước cưới bà Bín ông Kìn cũng làm to lắm, dù rằng theo tục lệ đám cưới lần hai không được làm đinh lình. Kệ con cháu nói như thế nào, ông Kìn vẫn bắt các con đi mời hết bạn bè vong niên, tri âm, tri kỉ, thông gia của các con đến cháu tới tham dự hết. Ông bảo việc gì phải giấu, chuyện vui nên để anh em họ hàng cùng biết, cũng là người thân với mình cả. Thế mà chưa được một tháng đã đường ai nấy đi rồi. Lần này con cháu ông cẩn trọng hơn, bố chồng Hương thay mặt cả họ giải thích cặn kẽ nhưng có vẻ như ông Kìn không nghe. Hương liền lên tiếng, cô nói tuy có làm ông nội chồng mếch lòng nhưng cả họ rất ủng hộ.

"Dù sao thì ông bà cũng mới quen nhau, cứ ở cùng nhau dăm bữa coi như là để tìm hiểu, giờ kinh tế cũng đang khó khăn tại ông cũng mới cưới "bà trước" chưa được bao lâu mà. Chúng con nghĩ ông nên để thư thư đã ông ạ, nếu ông muốn có nghi có lễ thì tạm thời cứ làm mâm cơm trình tổ tiên, ch