Có một vùng kí ức tuổi thơ trong tôi

1. Cánh bèo trôi nổi đưa tôi trôi dạt nhiều nơi, khắp chốn rồi neo lại ở một góc nhỏ của thị trấn miền biển cuối trời tổ quốc. Nhiều lúc tôi cứ chạnh lòng, tủi thân vu vơ khi nhìn đám nhỏ chơi nhởi trước nhà rồi tự hỏi : " Sao mình không có một tuổi thơ yên bình hơn một chút?". Tự hỏi rồi ngay lập tức tự trách mình cầu toàn, tham lam.

Tuổi thơ tôi không bay bổng thần tiên nhưng chẳng phải tôi đã được sống trong hơi ấm của tình yêu thương đấy sao? Dù cho hơi ấm ấy không trọn vẹn theo cái nghĩa của một gia đình!

Chiều nay, những cánh cò miền tây đậu trắng bờ vuông tôm đưa tôi về vùng Kinh Bắc xa xôi, nơi tuổi thơ tôi từng trôi qua nhẹ êm như nhịp thở, ngọt ngào và ấm áp như câu chuyện cổ tích bà kể cho chị em tôi mỗi khi mẹ vắng nhà tần tảo ngược xuôi theo những chuyến buôn may rủi.

Bà tôi lưng còng mắt mờ, da trổ đồi mồi, mái tóc màu sương nhưng vẫn tinh anh, minh mẫn vô cùng. Ở tuổi bà rất hiếm người được như thế. Nhà bà tôi giữa xóm, căn nhà gỗ cổ có tứ đại đồng đường cùng sinh sống. Lối vào nhà bà rất nhỏ hai bên là hai hàng xoan mùa xuân xanh lá khen đầy hoa tím ngắt, mùa hạ thả những chùm quả xoan chi chít. Mùa thu vàng lá rụng rơi. Mùa đông cây xoan như một nhà tu hành trầm mặc đứng giữa trời.

Mẹ hay vắng nhà, ba chị em đi học về hay lủi thủi kéo nhau sang nhà bà . Bà thương mấy đứa cháu bị bố bỏ rơi nên hết dạ thuơng yêu, thức gì cũng để dành cho : quả na vừa mở mắt chín thơm tho; quả hồng xiêm vừa kịp mềm, kịp ngọt; quả ổi lòng đào hay quả trứng gà vừa vàng ửng...

Bà hái chúng đặt vào cái rá tre rồi lọc cọc chống gậy sang cháu gọi ới ời từ cổng : " Ởi cái Hà, cái Hằng, thằng Trung ra đây bà chia quà..". Tuổi thơ chúng tôi đã được dưỡng nuôi từ những trái cây ngọt lành mà bà đem lại. Bà chia quà từ đứa bé nhất đến đứa lớn nhất. Tuổi nhỏ nào đâu tôi đã kịp hiểu được chị lớn phải nhường em nhỏ nên tôi hay phụng phịu, rấm rứt khóc hờn vì bà chia quà ít nhất lại nghĩ là bà thuơng mình ít nhất.

Vườn nhà bà rộng lắm, có bao nhiêu là cây trái. Nào bưởi, nào na, nào hồng, nào táo và có cả một cây mận quả tím lấy giống tận miền nam. Chị em tôi hay chơi dưới gốc mận toả tán xanh râm mát. Bà có nhiều cháu chắt nhưng bà dành tình cảm cho 3 chị em tôi nhiều nhất, tôi nhận ra rất rõ điều ấy.

Mỗi khi có quả chín cây bà lại bảo cháu chắt : " Nhà các cháu có đầy rồi, nhường cho bọn thằng Trung". Từ bé tôi đã vốn còi cọc, yếu đuối, hay giận dỗi, mau nước mắt còn Hằng và Trung bụ bẩm, rất đáng yêu. Hai em hay cười hay nói, hiếu động chạy nhảy khắp vườn rồi thoắt cái trèo lên cây ổi, cây na, cây hồng tìm quả chín còn tôi thì tách ra một mình lủi thủi nhặt hoa cau kết thành vương niệm, vòng đeo cổ, đeo tay.

Bà nhìn các cháu đùa chơi, miệng món mém cười hiền hậu rồi gọi đứa cháu đang lui cui kết hoa cau góc vườn : " Ởi, cái Hà trèo lên cây ổi mà vặt ổi chín không chúng nó vặt hết mất phần.". Tôi ngóc cổ bảo : " Bà ơi cháu chẳng ăn đâu." rồi tiếp tục tỉ mẩn với hoa cau, kết những chiếc vương miện, hồi bé tôi đã ước mình là công chúa trong truyện cổ tích, ước ao ấy len lõi cả vào những giấc mơ tôi. Bà chép miệng thở than : " Con bé này lớn lên rồi khổ mất thôi...".

2. Tôi nhớ bà lắm, nhớ làng Dục Quang của tôi lắm. Nhớ cái ngõ nhỏ dẫn vào nhà bà hai bên lối đầy cây xoan. Nhớ ngôi nhà nhỏ của mẹ con tôi có mảnh vườn mẹ trồng bao nhiêu là thứ rau xanh như : rau đay, rau mồng tơi, rau ngót và một ít cây kinh giới, tía tô...

Tôi hay tranh một khoảnh đất nhỏ trong vườn rau của mẹ mà xới tung lên ghim vào đấy bao nhiêu là hoa hoặc là tôi xin giống được, hoặc là tôi lén nhổ trộm ở vườn hoa gần nghĩa trang hoặc là một ít cây hoa dại tôi thấy hay hay bên vệ đường. Chen chúc khoảnh đất nhỏ ấy có biết bao là hoa : Hồng, thược dược, cúc đại đoá, xuyến chi, violet, hắc quỳ....Góc vườn bé tí của tôi 4 mùa nở hoa dù ngày đông tháng giá hay mùa hè rực lửa...Có lẽ do tôi trồng đủ loại hoa của cả 4 mùa....

Mẹ hay chải tóc trước hiên nhà, tóc mẹ mượt mà lụa là trộn lẫn hương hoa. Ngồi học trong nhà mỗi lúc nhìn mẹ chải tóc tôi cứ ngẩn ngơ nhìn mẹ. Mẹ tôi đẹp lắm, mắt to tròn với hàng mi vút cong, môi thắm đỏ nhỏ nhắn, dáng cao cao thon thon...Tôi cứ ước mình giống mẹ. Tôi và Hằng giống cha còn út Trung giống mẹ...

Tôi chưa thấy ai khổ như mẹ tôi. Cuộc đời bé mọn của mẹ tôi bị sóng gió cuộc đời xé cho tơi tả như cái tàu lá chuối sau cơn bão động. Mẹ tần tảo sớm nắng chiều mưa ngược xuôi với những chuyến buôn ngô, khoai, sắn, lạc...Cuộc mưu sinh vất vả mẹ lặn lội như cái cò, cái vạc, cần mẫn như con ong, cái kiến...

Cách mẹ dạy chúng tôi cũng lạ lùng hơn các bà mẹ khác. Mẹ treo một ngọn roi mây ở góc nhà nhưng chưa bao giờ mẹ đánh chúng tôi. Mẹ dạy chúng tôi lòng tự trọng, niềm kiêu hãnh và sự tự lập.

Có lần tôi và Trung đi kiếm rau lợn ở cánh đồng ngô trên bãi Sông Lô. Cánh đồng tới mùa ngô m