Chong chóng, sự dịu dàng, và chuyến tàu đêm

"Khi em đã thành người lớn, trên bầu trời xanh kia, máy bay giấy trắng liệu vẫn còn chở những ước mơ?Khi em đã thành người lớn, trên mặt đất, đoá hoa vô danh đã nở tàn héo liệu vẫn còn kể được câu chuyện của mình?"

***

Đó là lời bài hát của Kaguyahime, được viết năm 1978. Hơn ba chục năm sau, trên chuyến xe bus tới khu công nghiệp phía Tây Bắc thành phố để kí hợp đồng với một công ty bán ảnh kĩ thuật số qua mạng, những ô cửa kính bám đầy hơi sương do chênh lệch nhiệt độ lớn với bên ngoài, đột nhiên lời bài hát đó lại vang lên trong đầu tôi, rõ mồn một.

Tôi nhìn quanh, chỉ có mình tôi nghe thấy âm thanh đó, hay chỉ có đầu tôi tự chơi lại bài hát đó. Gạt nhẹ lớp sương mờ, xe bus đã đi vào khu Sangam, dãy toà nhà chung cư đã hơi ngả màu khắc từng nét lạnh trên bầu trời xám đặc. Tôi chợt nhìn thấy chạy dọc bức tường trắng xám là những chong chóng màu xanh lớn theo đường hoa văn đẹp mắt. Như một sự thoả thuận ngầm giữa tương đồng không gian và thói quen cố hữu, kí ức lại hiện ra rực rỡ mặc cho nỗi nhớ đã bị quên lãng từ lâu. Trong trí nhớ tôi là cánh chong chóng nhỏ buộc thân mảnh vào những thanh ban công sắt gỉ uốn lượn hình cong trang trí đường diềm cũ kiểu Pháp ấy. Ở nước ngoài đã lâu, vậy mà chỉ cần nhìn thấy đường quay vi mô quen thuộc của bốn cánh nhỏ nhọn, là hình ảnh đấy lại hiện ra như một thước phim xưa cũ được lắp vào máy chiếu mà chỉ chạy được đúng một cảnh, không gì khác. Những lúc như thế, tôi lại nghĩ đến Miên.

Miên trong kí ức của tôi là một cô gái nhỏ, tóc dài, mái hơi loà xoà, hay ngủ vùi trong những tiết học đáng chán, xương vai qua lớp áo sơ mi trắng mỏng vẫn hơi nhô lên gầy guộc. Miên ngồi cạnh tôi trong suốt thời gian học chung, nghĩ cho cùng cũng không hẳn là một hình ảnh có ấn tượng. Đôi khi tôi nghĩ đến cô, hình dung ra Miên bây giờ, và không thể tưởng tượng nổi. Đôi khi tôi nhìn xuống vị trí trống cạnh mình ở những nơi khác nhau, và góc nhìn từ người ngồi cạnh xuống cô gái nhỏ gục đầu xuống bàn trên quyển vở mở sẵn thường hiện ra, gây cho tôi một dư chấn mạnh hơn bao giờ hết. Có vẻ với tôi, Miên mãi không lớn lên như thế. Như một nhân vật cổ tích sẽ ở lại với đúng miền kí ức của nó, tôi chỉ có thể tìm lại khi lần theo chính mình.

Cậu lúc nào cũng thiếu ngủ à, tôi đã từng hỏi Miên như vậy. Dĩ nhiên, đặt câu hỏi cho người ngồi cạnh dù không nói chuyện nhiều, với một thằng nhóc cấp hai đầy tính tò mò là điều có thể hiểu được. Vậy mà Miên đã nhấc đầu dậy, dùng tay vớt nhẹ mái tóc suông ra đằng sau, mở to mắt và nhìn tôi. Trông tớ giống người thiếu ngủ? Khuôn mặt trắng nhợt nhạt, đôi mắt lấp lánh và khoé miệng linh hoạt. Không có vẻ gì là thế, nhưng tôi vẫn hơi mím môi lại, gật đầu. Tôi xoay xoay chiếc bút trong tay, rồi bấm lên bấm xuống. Thói quen gần đây khi không chắc chắn một điều gì đó. Tớ tên là gì?, cô bạn hướng đầu về phía tôi, áp gần. Miên, tôi trong phút chốc, nín thở, chờ đợi. Là thế đấy, Miên lùi lại, nhún vai, và lấy một quyển sách trong cặp, mở ra và đọc. Tôi ngẩn ra vài giây, rồi bấm bút, rồi quay về với quyển vở đầy chữ để ôn kiểm tra miệng cho tiết tới. Hơi chưng hửng cho một đoạn kết đối thoại, dù biết ừ thì Miên nghĩa là ngủ, nhưng thế thì sao. Trong đầu óc của thằng nhóc tôi ngày đó thi thoảng lại muốn được khuôn mặt nhỏ kia áp gần để có thể nhìn kĩ cô bạn hơn nữa.

Rồi cũng có người thích Miên.

Khi biết điều đó, tôi đã hơi ngạc nhiên. Không phải kiểu Miên không thuộc dạng con gái con trai dễ thích hay cảm tình, mà là tại sao và bằng cách nào. Cứ như cả đầu tôi đặc toàn dấu hỏi chấm nảy sinh không ngừng. Miên thì chỉ ngồi một chỗ, không đi đâu, không nói chuyện với ai, trả lời thì nhát gừng, điểm học thì cũng làng nhàng, lại càng không có vẻ gì của thiếu nữ đến tuổi dậy thì. Thế thì tại sao, và bằng cách nào hai thằng bạn cùng lớp lại gọi tôi ra, đưa tờ giấy viết thư được gấp làm ba rồi gấp làm ba tiếp, và bảo hãy nhét nó vào trong cặp Miên?

Tôi trở thành người trung chuyển bất đắc dĩ, chờ lúc mái tóc buông rủ xuống mặt vở, là nín thở bỏ những tờ giấy nhắn vào trong cặp cô bạn. Việc đó diễn ra trong vài tuần. Tôi không biết những thằng nhóc kia viết gì, càng không biết Miên phản ứng thế nào, và liệu có cuộc đi chơi riêng, gặp nhau sau giờ học, nói chuyện điện thoại, cười vui và hạnh phúc? Nhưng khi cậu bạn chuẩn bị mở miệng, tôi lại lảng sang chuyện khác. Tôi không muốn nghe về một mặt khác của Miên mà tôi không biết. Lúc nhận ra điều đó, tôi chợt thấy nỗi buồn xâm chiếm như đợt thuỷ triều kéo theo mỗi lần thả tay vào khe cặp màu xám tro của người ngồi cạnh.

Một ngày, Miên đột nhiên nắm lấy cổ tay tôi đúng giây khắc tay tôi vươn ra, tiếng giấy rơi xuống đất vang nhẹ rồi hoà nhanh chóng vào trong âm thanh ồn ào lớp học. Tại sao cậu lại thở dài? Miên nhìn tôi, mắt mở to, nửa như giận dữ nửa như thảng thốt